Show summary Hide summary
Serialowa adaptacja „Lalki” na Netflixie zwiększyła zainteresowanie powieścią Bolesława Prusa — prawie połowa widzów deklaruje chęć ponownego sięgnięcia po książkę, a biblioteki i serwis cyfrowy odnotowują wyraźne wzrosty wypożyczeń i odsłon. Dane z badania oraz statystyki instytucji kultury sugerują, że ekranizacja wprowadziła klasykę do szerszej debaty publicznej.
Jak widzowie reagują na serial
Produkcja Pawła Maślony jest dostępna na Netflixie od 16 września. Według badania agencji K+ Research 46 proc. osób, które obejrzały serial, deklaruje chęć ponownego przeczytania powieści Prusa.
Lalka wraca do łask czytelników po serialu
Suzuki w cenach jak w Chinach — wersja 1,4 zużywa 5,7 l/100 km
Prawie trzy piąte widzów (57 proc.) uważa, że współczesna reinterpretacja czyni opowieść bardziej atrakcyjną dla dzisiejszego odbiorcy. Również 64 proc. badanych dostrzega, że ekranizacja dowodzi, że klasyczna polska literatura nadal może inspirować — w grupie osób, które obejrzały cały sezon, ten odsetek rośnie do 73 proc.
Ekspert: obraz i słowo wciąż w napięciu
Do wyników odniósł się prof. Ryszard Koziołek, rektor Uniwersytetu Śląskiego. Zwrócił uwagę na złożoną relację między literaturą a adaptacjami filmowymi.
„Słowo i obraz pozostają w dwuznacznej relacji – współpracy i konkurencji. Być może ‘jeden obraz wart jest tysiąca słów’, ale bez zdolności nazwania treści obrazu, pozostaje on nieczytelny” — powiedział, cytowany w informacji przekazanej PAP. Dodał, że słowo często zostawia więcej pola wyobraźni.
Prof. Koziołek zaznaczył także ryzyko: film może zastąpić lekturę dla części widzów. „Nie czytałem, ale widziałem film” — to zdaniem literaturoznawcy częste usprawiedliwienie nieczytania. Jednocześnie wyraził zadowolenie z wyników badań, wskazujących na rosnące zainteresowanie oryginalnym tekstem.
Podkreślił, że serial ma szansę wyrwać powieść z dominującego kontekstu szkolnego i akademickiego i włączyć ją do bieżącego życia literackiego.
Kto zna „Lalkę” tylko ze szkoły i czy to się zmieni?
W badaniu K+ Research tylko 8 proc. respondentów przyznało, że wcześniej praktycznie nie znało historii przedstawionej w „Lalce”. Z kolei 41 proc. deklaruje, że ich kontakt z powieścią ograniczył się do obowiązkowej lektury szkolnej i od tamtej pory do niej nie wracali.
56 proc. badanych uważa, że serial może skłonić osoby znające „Lalkę” głównie ze szkoły do ponownego sięgnięcia po książkę. Ponadto 60 proc. respondentów dostrzega potencjał produkcji w docieraniu do młodszych odbiorców i zainteresowaniu ich klasyką literatury.
Wzrosty w bibliotekach i w Polonie
Dyrektor Biblioteki Narodowej, dr Tomasz Makowski, również zauważa wpływ ekranizacji na czytelnictwo. Jak mówił, sama zapowiedź adaptacji przesunęła Prusa na szóste miejsce w rankingu najpoczytniejszych pisarzy w badaniu czytelnictwa Biblioteki Narodowej.
Po premierze serialu «Lalka» awansowała na drugie miejsce wśród najpopularniejszych publikacji w serwisie Polona.pl, który gromadzi około 4 mln zdigitalizowanych pozycji. W tygodniu premiery lekturę rozpoczęło tam około 5 tys. osób, a w samym wrześniu liczba wyświetleń wzrosła o 479 proc.
Również sieć Bibliotek Kraków odnotowała efekt adaptacji — od premiery serialu wypożyczenia powieści wzrosły o około 30 proc. w porównaniu z wrześniem ubiegłego roku. Trzy czwarte wypożyczających stanowili dorośli.
Co to znaczy dla kultury
Badanie pokazuje, że „Lalka” nadal ma silne miejsce w świadomości Polaków. 72 proc. respondentów zgadza się ze stwierdzeniem, że powieść Prusa jest ważnym dziełem polskiej kultury.
Dla instytucji kultury i badaczy to sygnał, że ekranizacje mogą odświeżać zainteresowanie klasyką, czasem przyciągając nowych czytelników, a innym razem stając się dla nich jedynie łatwym zamiennikiem lektury. Statystyki bibliotek i Polony wskazują jednak na realne, wymierne ożywienie aktywności czytelniczej po premierze serialu.
