Show summary Hide summary
Upadek rosyjskiej rakiety manewrującej Ch-101 w pobliżu Tarnawy-Kolonii ujawnił luki w polskim systemie alarmowania i zadał pytanie o sposób reagowania na pociski zmierzające w kierunku kraju. Według gen. rez. Jarosława Kraszewskiego incydent pokazał, że obrona cywilna wymaga pilnych zmian, choć decyzje o zestrzeleniu pocisków niosą własne ryzyko eskalacji.
Co się wydarzyło
Gen. Kraszewski: Rosjanie zorientowali się, że polska obrona cywilna pozostaje uśpiona
W ciągu kilku dni z Netflixa zniknie film, który wielu uważa za najlepszy w historii
30 lipca w województwie lubelskim, w czasie intensywnego rosyjskiego ataku na zachodnią Ukrainę, spadła rakieta Ch-101. O 3:40 w polskiej przestrzeni powietrznej wykryto niezidentyfikowany obiekt, który następnie monitorowały siły zbrojne. Jak ustalono, pocisk zawierał znaczną ilość materiału wybuchowego.
Nawet tam, gdzie system alarmowy zadziałał, reakcja mieszkańców była niewystarczająca. Syreny uruchomiono jedynie w 10 z 17 przygranicznych powiatów, a słuchanie i stosowanie się do wytycznych alarmowych okazało się fragmentaryczne.
Gdzie zawiodła obrona cywilna
Zdaniem gen. Kraszewskiego problem nie leżał po stronie wojskowych systemów wykrywania — te zadziałały i śledziły obiekt — ale w warstwie cywilnej. Brak spójnych, wcześniejszych komunikatów od Rządowego Centrum Bezpieczeństwa oraz niewystarczające przygotowanie społeczeństwa spowodowały chaos.
Generał wskazywał na model z Ukrainy, gdzie specjalne aplikacje alarmowe dźwiękowo i wizualnie informują o zagrożeniu. Zaznaczył jednak, że sama technologia nie wystarczy: potrzeba regularnych szkoleń i ćwiczeń, weryfikacji wiedzy obywateli oraz edukacji od przedszkola po szkoły średnie, zamiast jednorazowych broszur czy linków.
Czy powinniśmy zestrzeliwać rakiety?
Jako były dowódca Wojsk Rakietowych i Artylerii, Kraszewski przyznaje, że jest zwolennikiem zestrzeliwania pocisków, jeśli istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że lecą w kierunku Polski. Najbezpieczniejszym miejscem — jego zdaniem — byłoby ich zniszczenie nad terytorium Ukrainy, co zmniejsza ryzyko detonacji głowic, także jądrowych, gdyby były przenoszone takim nośnikiem.
Równocześnie generał ostrzega, że każde uderzenie w rosyjski pocisk poza rosyjskim terytorium może zostać przez Moskwę odczytane jako bezpośrednie zaangażowanie państw trzecich w konflikt. Dlatego decyzje o ogniu muszą być podejmowane z pełną świadomością politycznych konsekwencji i przy odpowiedniej zgodzie władz cywilnych.
Celowe prowokacje i testowanie gotowości
Kraszewski ocenia, że Rosja prowadzi od 2014 r. działania hybrydowe i celowo zwiększa natężenie prowokacji, by sprawdzić gotowość Polski i NATO. Jako przykład przywołał wcześniejszy upadek rakiety Ch-55 pod Bydgoszczą, który — jego zdaniem — nie był przypadkowy. Wybór tego rejonu mógł być sygnałem, bo działają tam znaczące struktury związane z funkcjonowaniem sił sojuszniczych.
Generał podkreślił, że Rosjanie obserwują reakcje społeczeństwa i władz. Jeśli okaże się, że system obrony cywilnej jest „uśpiony”, następnym razem chaos po wykryciu zagrożenia może utrudnić działania służb ratunkowych i sił zbrojnych.
Co zmienić na wybrzeżu i w gotowości militarnej
Kraszewski zwrócił uwagę na konieczność odbudowy zdolności obronnych na wybrzeżu. Postuluje wzmocnienie pozycji Półwyspu Helskiego jako przyczółka obronnego i rozwój zdolności Agencji morskich, w tym lepsze rozmieszczenie sił i sprzętu. Wskazał też na asymetrię w rozmieszczeniu zdolności minowania i sił uderzeniowych, która wymaga korekty.
Jako praktyczne rozwiązania proponował utworzenie punktów bazowania statków w Ustce i Kołobrzegu oraz instalację samobieżnych wyrzutni typu Langusta z pociskami Feniks na Helu. Jako przykład skutecznej reakcji na zmiany geopolityczne podał działania Szwecji, która znacznie wzmacnia obronę Gotlandii.
Incydent w Tarnawie-Kolonii stał się według rozmówcy sygnałem alarmowym: konieczne są lepsze procedury ostrzegania, regularne ćwiczenia ludności i przemyślenie zasad podejmowania decyzji o użyciu obrony przeciwlotniczej, by minimalizować zarówno ryzyko ofiar, jak i eskalacji konfliktu.
