Show summary Hide summary
Wojciech Smarzowski po raz pierwszy w swojej karierze wykorzystał język kina do celów zdrowia publicznego. Reżyser nakręcił krótki film na potrzeby kampanii “Płuca Polski. Od kaszlu do włóknienia”, w którym zagrali m.in. Katarzyna Herman, Mirosław Kropielnicki, Piotr Witkowski, Eryk Lubos, Mikołaj Matczak i Natalia Stachyra.
Skala problemu i niska świadomość
W Polsce przewlekły kaszel często jest bagatelizowany lub uznawany za objaw, który „trzeba przeczekać”. Tymczasem taki kaszel może być wczesnym sygnałem chorób śródmiąższowych płuc (ILD), grupy ponad 200 jednostek chorobowych, z których część prowadzi do nieodwracalnego włóknienia tkanki płucnej. Jedną z poważniejszych postaci jest idiopatyczne włóknienie płuc (IPF), które ma złe rokowanie i bywa porównywane do raka płuca.
Humor Nowego Pompona nosi znak jakości
Czy M jak miłość ponownie przedstawi Natalkę inaczej? Ta zmiana już miała miejsce
Szacunki wskazują, że w Polsce z ILD żyje około 27 tysięcy osób. Mimo to świadomość społeczna pozostaje niska. Badania przeprowadzone w ramach kampanii pokazują, że 85% Polaków uważa, iż długo utrzymujący się kaszel nie powinien być lekceważony, ale jednocześnie 73% najpierw próbuje domowych metod leczenia. Ponad połowa (57%) zgłosiłaby się do lekarza dopiero wtedy, gdy kaszel znacząco utrudniłby codzienne funkcjonowanie.
Tylko co czwarty respondent (25%) deklaruje, że słyszał o chorobach śródmiąższowych płuc, a niemal 80% nigdy nie zetknęło się z pojęciem IPF. Zaledwie 30% wskazało ILD jako możliwą przyczynę przewlekłego kaszlu. Nawet wśród osób, które znają termin ILD, wiedza o typowych objawach jest ograniczona — około 40% potrafi wymienić symptomy, a 26% nie wymieniło żadnego.
Wczesna diagnostyka ma znaczenie
Eksperci przypominają, że kaszel utrzymujący się ponad 8 tygodni wymaga diagnostyki. W przypadku chorób śródmiąższowych czas odgrywa decydującą rolę — szybkie rozpoznanie zwiększa szanse na spowolnienie postępu choroby i utrzymanie sprawności oddechowej.
– Przewlekły kaszel jest przez wielu Polaków bagatelizowany i “oswajany”. Często uznawany jako normalny objaw palenia tytoniu (tzw. kaszel palacza), który usypia czujność osoby palącej zamiast być sygnałem alarmowym. W praktyce pulmonologicznej nadal obserwujemy pacjentów, którzy trafiają do nas zbyt późno, kiedy proces włóknienia płuc jest już mocno zaawansowany. Tymczasem wczesna diagnostyka daje szansę na wdrożenie leczenia spowalniającego rozwój choroby i poprawiającej jakość życia – mówi dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska, krajowa konsultantka w dziedzinie chorób płuc i przewodnicząca Polskiej Koalicji Zdrowe Płuca.
Dr Czajkowska-Malinowska podkreśla także znaczenie programów przesiewowych: Wielkie nadzieje pokładam we wprowadzanym programie screeningu raka płuca, wykorzystującym niskodawkową tomografię komputerową (NDTK), za pomocą której można wykryć wczesne zmiany sugerujące choroby śródmiąższowe płuc. Wejście do programu daje szansę na skrócenie ścieżki pacjenta w dotarciu do optymalnej opieki w ośrodku referencyjnym.
Film jako narzędzie edukacji
Spot Smarzowskiego to nietypowe podejście do komunikacji zdrowotnej — zamiast suchych danych widz dostaje krótką, emocjonalną opowieść, która ma skłonić do refleksji. Reżyser tak opisał swoją motywację: Zrobiłem ten spot na zdrowie dla wszystkich. Dlatego zobaczcie, a potem, jak potrzeba, idźcie się badać!
Aktorzy podkreślają, że projekt ma skłonić do zwrócenia uwagi na sygnały wysyłane przez ciało. Jak mówi Mirosław Kropielnicki: Ten spot przypomniał mi, jak często racjonalizujemy różne objawy: zmęczenie, zadyszkę, kaszel. A to ważne sygnały wysyłane przez nasze ciało – zwłaszcza w wieku późnej dorosłości. Dlatego tak ważne jest, żeby nie odkładać zdrowia na później i pójść do lekarza po diagnozę. Mikołaj Matczak dodaje: W spocie gram dźwiękowca, który swoim kaszlem przerywa pracę całej ekipy. Na planie filmowym każdy taki dźwięk od razu słychać, natomiast w życiu często uczymy się go po prostu ignorować. Mówimy “tak już mam”. Tylko, że czasem warto posłuchać dźwięków naszego ciała i sprawdzić, co się za nimi kryje.
Gdzie zobaczyć spot i o samej kampanii
Krótkometrażowy film będzie pokazywany m.in. podczas 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz w Gdyńskim Centrum Filmowym im. Leszka Kopcia. Inicjatywa jest częścią kampanii “Płuca Polski. Od kaszlu do włóknienia”, która od 2016 roku prowadzi działania edukacyjne na temat chorób płuc i potrzeby wczesnej diagnostyki.
W tym roku kampania występuje pod hasłem “Nie pozwól, by kaszel Ci przerywał… życie” i korzysta z języka kina, by trafić do szerszej publiczności. Więcej informacji można znaleźć na stronie www.plucapolski.pl.
